Wysokie tętno spoczynkowe – przyczyny, diagnostyka i znaczenie kliniczne tachykardii

Wysokie tętno spoczynkowe oznacza utrzymującą się częstość akcji serca powyżej 100 uderzeń na minutę w warunkach spoczynku i może wskazywać na tachykardię. U części osób jest to reakcja fizjologiczna na stres lub odwodnienie, jednak przewlekle podwyższona częstość rytmu serca zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Badania epidemiologiczne potwierdzają związek między wysokim tętnem a wyższą śmiertelnością ogólną.

• Utrzymujące się przyspieszenie rytmu serca zwiększa obciążenie mięśnia sercowego
• Częstą przyczyną są stres, kofeina, nikotyna i brak aktywności fizycznej
• Należy wykluczyć nadczynność tarczycy, anemię i zaburzenia kardiologiczne
• Regularny trening aerobowy może obniżyć tętno spoczynkowe nawet o kilkanaście uderzeń na minutę

Zobacz też: Niskie ciśnienie krwi – przyczyny, objawy i postępowanie w hipotonii

Czym jest wysokie tętno spoczynkowe i kiedy rozpoznaje się tachykardię?

Wysokie tętno spoczynkowe definiuje się jako częstość rytmu serca przekraczającą 100 uderzeń na minutę w spoczynku, co klinicznie określa się jako tachykardię.

Prawidłowa częstość akcji serca u dorosłych wynosi zwykle 60–100 uderzeń na minutę. Wartości powyżej tej granicy mogą być przejściowe, np. pod wpływem silnych emocji, lub utrwalone. U części pacjentów pojawia się kołatanie serca, duszności, zawroty głowy, a niekiedy ból w klatce piersiowej czy omdlenia.

Długotrwałe utrzymywanie się przyspieszonego rytmu serca zwiększa zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen i może prowadzić do jego przeciążenia, zwłaszcza u osób z chorobami współistniejącymi.

Jakie są najczęstsze przyczyny podwyższonej częstości rytmu serca w spoczynku?

Przyczyny wysokiego tętna spoczynkowego obejmują zarówno czynniki odwracalne, jak i schorzenia ogólnoustrojowe.

Do najczęstszych należą:

• Stres aktywujący układ współczulny
• Odwodnienie zmniejszające objętość krwi krążącej
• Kofeina pobudzająca receptory adrenergiczne
• Nikotyna i alkohol wpływające na autonomiczny układ nerwowy
• Nadczynność tarczycy
• Anemia
• Hipoglikemia
• Infekcje przebiegające z gorączką

Wysokie tętno może również wynikać z wrodzonych wad serca oraz innych zaburzeń kardiologicznych, w tym arytmii nadkomorowych. Badania kohortowe wskazują, że utrzymująca się tachykardia spoczynkowa koreluje z większym ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych.

Jak wygląda diagnostyka przy utrzymującym się wysokim tętnie?

Diagnostyka obejmuje ocenę rytmu serca, badania laboratoryjne oraz analizę czynników stylu życia.

Podstawowym badaniem jest EKG, które pozwala ocenić rodzaj rytmu serca i wykryć ewentualne arytmie. W niektórych przypadkach konieczne jest monitorowanie metodą Holtera.

Równolegle wykonuje się badania krwi, w tym:

• Jonogram w celu oceny gospodarki elektrolitowej
• Panel tarczycowy w kierunku nadczynności tarczycy
• Morfologię w celu wykluczenia anemii

W przypadku nawracających objawów, takich jak omdlenia czy ból w klatce piersiowej, wskazana jest pilna konsultacja lekarska i pogłębiona diagnostyka kardiologiczna.

Czy styl życia może obniżyć wysokie tętno spoczynkowe?

Modyfikacja stylu życia może skutecznie obniżyć wysokie tętno spoczynkowe poprzez poprawę równowagi autonomicznej.

Regularna aktywność fizyczna zwiększa aktywność układu przywspółczulnego i zmniejsza dominację współczulną. Szczególnie skuteczny jest trening aerobowy, obejmujący bieganie, jazdę na rowerze lub pływanie, wykonywany co najmniej 3–5 razy w tygodniu. Badania pokazują, że systematyczny wysiłek poprawia wydolność serca i obniża spoczynkową częstość rytmu.

Uzupełnieniem mogą być techniki relaksacyjne, takie jak joga i medytacja, które poprzez głębokie oddychanie zmniejszają napięcie układu współczulnego. Ograniczenie kofeiny, nikotyny oraz alkoholu dodatkowo stabilizuje rytm serca.

Sekcja pytań i odpowiedzi

Jakie tętno w spoczynku jest niepokojące?
U dorosłych wartości powyżej 100 uderzeń na minutę wymagają oceny medycznej, zwłaszcza jeśli towarzyszą im objawy.

Czy stres może sam w sobie podnieść tętno?
Tak. Aktywacja układu współczulnego powoduje uwalnianie adrenaliny i przyspieszenie pracy serca.

Czy brak aktywności fizycznej wpływa na tętno spoczynkowe?
Tak. Osoby prowadzące siedzący tryb życia często mają wyższe tętno w spoczynku niż osoby regularnie trenujące.

Kiedy zgłosić się do lekarza?
Gdy wysokiemu tętnu towarzyszą duszności, ból w klatce piersiowej, omdlenia lub gdy utrzymuje się ono mimo odpoczynku.

Źródła:

1. Fox K. et al. Resting heart rate in cardiovascular disease. Journal of the American College of Cardiology.
2. Cooney MT et al. Elevated resting heart rate is an independent risk factor for cardiovascular disease. European Heart Journal.
3. Palatini P. Heart rate as an independent risk factor. Hypertension.
4. Levine BD. Resting heart rate and cardiovascular conditioning. Circulation.
5. Thayer JF et al. Autonomic imbalance and cardiovascular risk. International Journal of Cardiology.